Skip to content

Xadiiska Mawduuca Qeybtii 2aad

December 3, 2010

Bismillah

Maxay tahay sababaha ku kalifa dadka inay sameeyaan xadiisyo, Mawduuc/been abuurasho ah?

Dhawr sabab ayaa dhaliya inay dadku u sameeyaan xadiis Mawduuc ah, waxaana kamid ah:-

  • Dadka qaar waxay xadiis mawduuc ah u sameeyaan , waxay doonayaan sidii ay Ilaahay ugu dhawaan laahayeen. Waxayna  alifaan axadiis been ah iyagoo ujeedadoodu tahay sidii ay dadka u  jeclaysiiyaan khayrka, xumaantana uga digaan. Xadiisyadaa noocaas ah waxaa kamid ah, xadiiska tilmaamaya  fadliga suuradaha Qur’aanka suurad suurad  ee aan horey u soo sheegnay.

Qoladaas iyaga ahi waa kuwa  sheegata  Zuhdi iyo wanaag hase yeeshee waa kuwa ugu shar badan dadka dejiya xadiisyada mowduuca ah,  sababtoo ah waa kuwo lagu  kalsoonyahay cibaadadooda iyo zuhdigooda oo ay dadkuna rumeystaan, xadiskeey sheegan dadku way qaataan dhaqan geliyaan, iyagoo moodaya  xadiis dhaba ah.

  • Mad-hab ka guuleysi : Xaaladann Mad-habaysiga waxay timi ka dib markay dhacday fitnadii muslimiinta la soo daristay xiligii Mucawiyah iyo Cali rc. Waxaa dhashay kooxo siyaasadeysan sida Khawaarijta iyo Shiicada ka dibna qolo walbaa waxay sameysatay xadiisyo ay ku xoojinayso  mad-habkeeda. xadiisyadaas mawduuca ahi waxaa kamid ah xadiiska odhanaya “علي خير البشر من شك فيه كفر”

Xadiiskaan mowduuca ah micnihiisa waxaa  weeye (Cali waa kan u khayr badan dadka qofkii ka shakiyaana waa gaaloobay) iyo kuwo badan oo la midda xadiiskaan.

  • Qaar ka mid ah cadowga Islaamka  ayaa sidoo kale  iyaguna waxay sameeyeen xadiisyo mowduuca, ka dib markii ay awood u waayeen inay si toosa wax u yeelaan musliminta, ayaa si ay u canbaareeyaan Islaamka waxay adeegsadeen xadiisyo mowduuca .
  • Qaarbaa axadiiska mawduuca u sameeya iyagoo doonaya  u dhawaansho madaxda  iyo dadka xukunka haystay . kuwaas oo ah kuwo iimaankoodu hooseeyo ayaa waxay sameeyeen xadiisyo mowduuca oo waafaqsan hawada  madaxweynayaasha ,  si ay uga helaan u dhowaansho madaxdaas, in yar  oo maal ahna loo siiyo .

Dadaalkii culimada ee ka hortaga Xadiiska mowduuca ah.

Culimadu waxay dadaal badan ku bixiyeen sideey u ilaalin lahaayeen Sunnada Rasuulka scw  ugana dhowri lahaayeen in lagu soo dhex daro waxan ka mid ahayn sunadiisa.

Culimadu waxay dhigeen qawaacid (tiirar)  iyo qodobo kala cadeynaya xadiisyada kiisa saxiixa ah, kiisa  daciifka ah, iyo  kiisa mowduuca  iwm. Iyagoo fadeexadaynaya  kuwa dejiya xadiisyada mowduuca ah  ee sal iyo raad toona lahayn..

Tiirarka/qaacidada  ay dhigeen culimadu si ay u xifdiyaan in sunnada Rasuulka scw  aan lagu soo dhex darin waxaa ka midda :

  • Inaan la garab marin Isnaadka  .isnaadku waa waxay la gaar tahay ummadaan.Cabdullahi ibnu Mubarak  wuxuu  yiri isagoo isnaadka ka hadlaya((Isnaadku wuxuu ka mid yahay diinta haduuna isnaad jirin  qof walbaa wuxuu doono buu iska oran lahaa ))
  • In la ogaado in  xadiisku yahay mid ka sugnaaday Rasuulka scw. Taabiciintu RC hadeey maqlaan xadiis waxay ula imaan jireen saxaabada  wayna waydiin jireen  in xadiiskaan ay ka maqleen Rasuulka scw iyo in kale si ay u ogaadaan  asalka xadiiska iyo inuu yahay xadiis saxiix ah .
  • Culimada in badan oo ka midda  kama hari jirin  wayna ceebeyn jireen kuwa ku been abuurta Rasuulka  scw. Imaam Sufyan Athowriy waxa laga soo xigtay inuu yiri  (ilaahay ma asturo  qof xadiiska  been ka sheegay )

Culimadii ugu caansanayd ee daba gashay fadeexaysayna kuna noqday seef qoorta ka saaran  kuwa  dejiya xadiisyada mowduuca ah waxaa ugu caansanaa:

Caamir  ashacbi. Shucbah bin xujaaj,Sufyaan athowri, cabdulaahi ibnu Mubarak, Cabdiraxmaan bin mahdi  iyo kuwo kaloo badan,, Ilaahay haka wada raali noqdo.dhamaantood..

Ilaahay swt wuxuu u soo saaray ummadaan imaamyo  xifdiya Sunnada Rasuulkiisa scw daacadna ah  kuwaasoo ka ilaaliyay sunnada wax walboo ay damceen beenaalayaashu inay ku soo dhex daraan  sunnada saafiga ah.

Kutubta ugu caansan ee laga qoray Xadiiska mowduuca ah waxaa kamid ah:

  • الموضوعات

waxaa qoray  Ibnu Jowsiy. Waa kitaabkii ugu horeeyay ee laga qoro  xadiiska mowduuca ah  lakin culimo badan ayaa  ka hor yimid  iyagoo cilad uga dhigay inuu  fududeystay  xukunka xadiiska mowduuca ah, oo xadiis aan mawduuc ahayn uu ku tilmaamo mawduuc.

  • اللآلئ المصنوعة في الأحاديث الموضوعة

Waxaa qoray Jalaalu diin Asuyuudi. Waana kitaab   uu ka soo gaabiyay kitaabkii hore ee Ibnu  Jowzi  wuxuuna ku daray waxyaabo dheeraad ah oo uusan  sheegin  ibnu jowsi

  • تنزيه الشريعة المرفوعة عن الأحاديث الشنيعة الموضوعة

Waxaa qoray  ibn Carraaq Al kannaaniy, Waa kitaab faaido badan leh  sidoo kale sheekhu wuxuu ka soo gaabiyay  labadii sheikh ee ka horeysay kitaabadoodii …

Wallahu aclaa wa axkam

WQ: Najma Sicid

No comments yet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: