Skip to content

Caalimkii Maqhrib ( Abuu Cumar Ibn Cabdul Barr)

July 24, 2015

download (2)

Waxaan Maanta tooshka ku ifinaynaa in sha Allaah caalim jaliila oo ka mida culamdeenii salafka kuwoodii ugu cadcadaa waa Muxadithki Andalus iyo faqiiheedii ee ahaa Ibnu Cabdul barr.
Imaamkani waxuu ahaa baddi cilmiga sidoo kalena aqoonyahankii cilmiga xadiithka iyo Rijaashisa. Waxaa inta u dheeraa aqoonta Cilmul qiraa’aatka iyo weliba Fiqhiga iyo khilaafaadka mass’aaisha fiqiga.
Magaciisa & dhalashadiisa

Magaciisa waa Abuu Cumar Yusuf bin Cabdallah bin Maxamed bin Cabdul Bar bin Caasim Anamariyyi Al andalusi Alqurdubi Almaaliki kuna caan baxay Ibnu Cabdul Bar. Waxuu ku dhashay Qurdubah Andalus bishi Rabiical aakhir , waxaa kaloo la sheega inuu dhashay bishii Jamaadul ulaa, sanadku markuu ahaa 368H.

Waa Imaam faqiiih ah Mujtahid ah wuxuu ahaa xaafid casrigisii ,wuxuu kaloo ahaa Qaadi iyo (Mu’arikh) taariikhyahan. Aabihii wuxuu ahaa Faqiih.

Imaam ibnu Cabdil Bar waxuu ku barbaaray Qurdubah cilmigana ka raacday horaantii noloshiisa isagoo ka qaatay culimadii xiligaa joogtay degaankiisa kana faaiideystay.
Imaamku wuxuu bartay intuu joogay Qurdubah Luqada,Fiqiga, Xadiithka iyoTaariikhda, Kadib wuxuu u wareegay oo u xirxirtay sida caadada culimada waligoodba ahayd xagaa iyo magaalada lagu magacaabo Badlaboos waagii ay dhacday dowladii Umawiyiinta ee Andalus ka talinaysay. Mudo ayuuna ku noolaa wuxuuna ka noqday Qaadi Ashbonah iyo Shantarin, kadib wuxuu u wareegay dhankaa iyo bariga Andalus wuxuuna u jilba jabsaday raadinta cilmiga sanadku markuu ahaa 390H.

Nasiib wanaag Allah wuxuu siiyay cimri dheer isagana waa ka faaiideystay waqtigii iyo cumrigii Allaah ugu deeqay wuxuuna galiyay waqti badan raacashada cilmiga sharciga ah. Waxuu u kadaloobsaday Barida iyo barashada cilmiga, waxaa hareerihiisa buuxiyay ardaydii u oomanayd cilmiga ee aan ka dhergi jirin quudashada cilmiga ,iyagoo ogaa in culumadu yihiin dhaxalkii anbiyada, wuxuu alifay kutub badan wuxuu ururiyay xog badan, waxay noqotay Tasaniftiisa(kutubtu alifay ama qoray) midaan la soo koobi karin meel fog iyo meel dhowba gaartay, waxaa u hambalyeeyay culimadii zamankisa joogtay juhdiga iyo dadaalkiisa dheeraadka ah. waxaa laga faaiidey wax aynaan soo koobi karin hadaa niraahno aan tirino, waxaa ugu filan tay u qireen culimadii la noolayd iyo kuwii ka danbeeyayba Wuxuu ku tilmaamay Imaam Dhahabi’حافظ المغرب’wuxuu hogaanka u hayay xifdi wanaag iyo itqaan.

Culimadiisa:

Inkastoo aan la soo koobi karin culimada Ibnu Cabdul bar, hadana waxaan halkan ku xusaynaa qaar ka mida culmadii Muxadithki andalus iyo faqiiheedii waxaana ka mid ahaa:

Khalaf bin Qaasim
Cabdulwarith bin Sufyaan.
Cabdullahi bin Maxamed bin Cabdulmu’min.
Maxamed bin Cabdilmalik bin Sayfun
Cabdullahi bin Maxamed bin Asad Aljahni
iyo qaar kaloo badan

Ardaydii imaamka:

Sidoo kale waxaan sheegaynaa qaar ka mida ardaydii xaafidka waxana ka mid ah:

Abul Cabaas Addala’iyu
Maxamed bin Fatuux Alansaari.
Abuu Daauud Suleyman bin abii Qaasim Almuqri
Abuu Cabdallah Alxamiidi
iyo qaar kaloo badan.

Maxay ka yiraahdeen Culimadu Ibnu Cabdul bar..

Wuxuu yiri Abul Waliid Albaaji Ma jirin ama ma jiro Andalus qof la mida abuu Cumar dhanka xadiithka, sidoo kale abul waliid wuxuu yiri: abuu Cumar waa qofka ugu xifdiga badan reer maqrib.
Ibn xazm baa wuxuu yiri isna isagoo ka waramaya kitaab uu qoray Alxaafid Ibnu Cabdul bar
(waa kitaab aanan garanayn wax la mida sidee baan u garanayaa wax ka wanaagsan)!
Imaam dahabi isaguna wuxuu yiri maruu tilmaamayay, Ibnu Cabdul bar waa Thiqah(qof lagu kalsoon yahay)Sune raace oona Dhowrsoon.
Xaafid Addahabi wuxu yiri wuxuu leeyahay Abuu Cumar kutub wax la mida ayna jirin.
Xumeydi ayaa isna isagoo tilmaamaya Muxadithki Andalus iyo faqiiheedii yiri hadalkan.
Abuu Cumar waa faqiih, xaafid, aqoon yahan cilmi u leh xadiithka, qiraa’aatka iyo cilmiga rijaasha

Qaar ka mida kutubtiisii

“الكافي” على مذهب مالك خمسة عشر مجلداً.

ومنها كتاب “الاستيعاب في معرفة الأصحاب” ليس لأحدٍ مثله.

ومنها كتاب “جامع بيان العلم وفضله”.

وله كتاب “الاكتفاء” في قراءة نافع وأبي عمرو.

وكتاب “بهجة المجالس” نوادر وشعر.

وله كتاب “التقصّي” لحديث الموطأ.

وكتاب “الإنباه عن قبائل الرواة”.

وكتاب “الانتقاء لمذاهب الثلاثة العلماء” مالك وأبي حنيفة والشافعي.

و”البيان في تلاوة القرآن”.

و”الأجوبة المستوعبة”.

وكتاب “الكنى”.

وكتاب “المغازي”.

وكتاب “القصد والأمم في أنساب العرب والعجم”.

وكتاب “الشواهد في إثبات خبر الواحد”.

وكتاب “الإنصاف في أسماء الله تعالى”.

وكتاب “الفرائض”، وغير ذلك.

Waxaa la sheegaa qaar kamid ah noloshiisa inteedii hore inuu ahaa Muxadithkii andalus iyo faqiiheedii (Daahiri) laakiin markii danbe uu noqday Maaliki,wuxuu gaaray Ibnu Cabdul bar darajada mujtahidka taasna waxay cadeynaysaa aqoontiisa iyo garashaduu u lahaa sida loola soo baxo dhuuxa fiqiga ku hoos jira isla markaana ku darsaday xadiithka iyo culuumta kaloo u dheereeyd, waa Fadli Allaah ciduu doono siiyo. Waxaa culimada qaar sheegaan sida Xaafid Addahbi uu ku sheegay kitaabkisa سير أعلام النبلاء in abuu cumar ibnu cabdul bar ay saaxiib ahaayeen Caliyu bin Xazm al andalasi wuxuuna ka qaatay kana bartay ibn xazm xadiithka.

Geeridi Ibnu Cabdul bar

Naf walba waa tii geeri dhadhamisee , wuxuu yiri Abuu Daauud al maqra’i wuxuu dhintay Abuu Cumar habeen jumca ah bisha Rabiical aakhar sanadkii 463 H isagoo da’diisu tahay 95 sano, wuxuuna ku dhintay Shaadibah, Xadiis ayaa macnahiisu ahaa dadka waxaa u wanaagsan qof cumrigiisu dheeraado camalkiisuna wanaagsanaado, waa sidaan u rajaynayno Culimadeena dhamaan inta dhimatay iyo inta noolba , Alaah ha u naxariisto Imaam, Muxadith , faqiihii Andalus naxariis waasica, inagana hanagu anfaco wanaagii iyo cilmiguu ka tagay kuwii ka faaiideystana hanaga yeelo. Aamiin

WQ: Najma Siciid

No comments yet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: